Doanh nghiệp Việt trước làn sóng pin lưu trữ – Ai đi trước sẽ thắng

Định hướng này được khẳng định mạnh mẽ tại Hội nghị Đa bên vừa diễn ra tại Hà Nội, nơi các bên liên quan thống nhất về khung kỹ thuật, các dự án thí điểm công nghiệp và mô hình tài chính hỗn hợp để biến mục tiêu của Quy hoạch Điện VIII (Quy hoạch điện 8) điều chỉnh thành hiện thực.

Tham vọng của Việt Nam không dừng lại ở năm 2030; định hướng đến năm 2050, công suất pin lưu trữ dự kiến sẽ đạt khoảng 96 GW BESS. Để tiến tới mục tiêu này, các cơ quan chức năng đang nỗ lực tạo dựng một môi trường pháp lý rõ ràng, nhằm đưa lưu trữ năng lượng trở thành lĩnh vực thực tiễn và thu hút đầu tư mạnh mẽ.

Ông Trần Cao Thắng, Cán bộ Cục Điều tiết Điện lực, Bộ Công Thương, nhấn mạnh: “Bộ Công Thương đang triển khai một cách hệ thống để tạo dựng các điều kiện pháp lý cần thiết nhằm đưa lưu trữ năng lượng trở thành một lĩnh vực thực tiễn và thu hút đầu tư tại Việt Nam. Các thông tư này xây dựng khung giá và yêu cầu tích hợp, giúp thị trường có định hướng rõ ràng.”

Một thông tư quan trọng về cơ chế giá dịch vụ điện đối với BESS, dự kiến được ban hành vào cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026, được kỳ vọng sẽ cung cấp sự minh bạch cần thiết, giúp các nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn về thị trường lưu trữ đang hình thành tại Việt Nam.

Trong khi đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang xem xét giao cho 05 Tổng công ty Điện lực triển khai khoảng 1.200 MW BESS nhằm tạo tiền đề cho việc mở rộng quy mô toàn quốc.

Các khu công nghiệp đang nổi lên như những "bãi thử" chiến lược cho các giải pháp BESS. Với áp lực từ chi phí điện giờ cao điểm và yêu cầu về phát thải bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mô hình pin lưu trữ sau công tơ kết hợp mini-grid và điện mặt trời áp mái đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ. Gần 400 khu công nghiệp trên toàn quốc là thị trường tiềm năng cho mô hình này.

Bà Minh Nguyễn, Giám đốc Quốc gia Việt Nam của Liên minh Năng lượng Toàn cầu vì Con người và Hành tinh (GEAPP), nhận định: “Khu công nghiệp đang trở thành bệ phóng cho tương lai năng lượng sạch của Đông Nam Á."

Nghiên cứu khả thi và đánh giá chi phí vận hành mà GEAPP tham gia tại một nhà máy may trong Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng cho thấy, mô hình lưu trữ sau công tơ kết hợp điện mặt trời không chỉ đáp ứng yêu cầu môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho các nhà máy muốn có nguồn điện ổn định và chi phí bền vững.

Bà Kitty Bu, Phó Chủ tịch phụ trách Đông Nam Á của GEAPP, khẳng định Việt Nam đã đạt đến "điểm bứt phá" khi khung chính sách, năng lực kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp đang hội tụ. Tuy nhiên, điều cần thiết hiện nay là nguồn vốn xúc tác để giảm thiểu rủi ro cho những dự án tiên phong và chứng minh các mô hình kinh doanh khả thi.

Các dự án thí điểm như của EVN Hà Nội sẽ trở thành cơ sở quan trọng để các ngân hàng trong nước đánh giá và cấp vốn. Trong tương lai, GEAPP dự kiến mở rộng hỗ trợ cho các dự án lớn hơn như dự án Nhà máy Điện gió Hải Anh (40 MW), đồng thời phối hợp chặt chẽ với các tổ chức phát triển để học hỏi kinh nghiệm quốc tế, góp phần củng cố vai trò dẫn đầu của Việt Nam trong công cuộc chuyển đổi năng lượng tại khu vực.